Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ma 61 lat!

Po doświad­czeni­ach drugiej wojny świa­towej społeczność między­nar­o­dowa ustal­iła wspól­nie, że prawa człowieka powinny być jed­nym z pri­o­ry­tetów świa­towej poli­tyki. W 1948 roku Orga­ni­za­cja Nar­o­dów Zjed­noc­zonych uch­wal­iła Deklarację Praw Człowieka — pod­sta­wowy doku­ment defini­u­jący prawa oby­wa­tel­skie, poli­ty­czne, gospo­dar­cze, społeczne i kulturalne.

Mimo że Powszechna Deklaracja Praw Człowieka została w późniejszych lat­ach uzu­pełniona dodatkowymi doku­men­tami (np. Pak­tami Praw Człowieka), to nadal pozostaje pier­wszym i pod­sta­wowym doku­mentem defini­u­ją­cym prawa człowieka.

Na całym świecie 10 grud­nia obchod­zony jest jako między­nar­o­dowy Dzień Praw Człowieka i w wielu kra­jach świata odby­wają się tego dnia imprezy, kon­fer­encje, spotka­nia, mające na celu propagowanie prawa i pod­kreślanie ogrom­nej roli między­nar­o­dowej ochrony praw człowieka.

W Powszech­nej Deklaracji Praw Człowieka zapisano m.in.:

Artykuł 1

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod wzglę­dem swej god­ności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sum­ie­niem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.

Artykuł 2

Każdy człowiek posi­ada wszys­tkie prawa i wol­ności zawarte w niniejszej Deklaracji bez względu na jakiekol­wiek różnice rasy, koloru, płci, języka, wyz­na­nia, poglądów poli­ty­cznych i innych, nar­o­dowości, pochodzenia społecznego, majątku, urodzenia lub jakiegokol­wiek innego stanu.

Nie wolno pon­adto czynić żadnej różnicy w zależności od sytu­acji poli­ty­cznej, prawnej lub między­nar­o­dowej kraju lub obszaru, do którego dana osoba przy­należy, bez względu na to, czy dany kraj lub obszar jest niepodległy, czy też podlega sys­te­mowi powier­nictwa, nie rządzi się samodziel­nie lub jest w jakikol­wiek sposób ogranic­zony w swej niepodległości.

Artykuł 3

Każdy człowiek ma prawo do życia, wol­ności i bez­pieczeństwa swej osoby.

Artykuł 4

Nie wolno nikogo czynić niewol­nikiem ani nakładać na nikogo służeb­ności; niewol­nictwo i han­del niewol­nikami są zakazane we wszys­t­kich swych postaciach.

Artykuł 5

Nie wolno nikogo tor­tur­ować ani karać lub trak­tować w sposób okrutny, nie­ludzki lub poniżający.

Artykuł 6

Każdy człowiek ma prawo do uznawa­nia wszędzie jego osobowości prawnej.

Artykuł 7

Wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo, bez jakiejkol­wiek różnicy, do jed­nakowej ochrony prawnej. Wszyscy mają prawo do jed­nakowej ochrony przed jakąkol­wiek dyskrymi­nacją, będącą pog­wałce­niem niniejszej Deklaracji, i przed jakimkol­wiek naraże­niem na taką dyskryminację.

Artykuł 8

Każdy człowiek ma prawo do skutecznego odwoły­wa­nia się do kom­pe­tent­nych sądów kra­jowych prze­ciw czynom stanow­ią­cym pog­wałce­nie pod­sta­wowych praw przyz­nanych mu przez kon­sty­tucję lub przez prawo.

Artykuł 9

Nikogo nie wolno samowol­nie aresz­tować, zatrzy­mać lub wyg­nać z kraju.

Artykuł 10

Każdy człowiek ma na warunk­ach całkowitej równości prawo, aby przy rozstrzy­ga­niu o jego prawach i zobow­iąza­ni­ach lub o zasad­ności wysuwanego prze­ciw niemu oskarże­nia o popełnie­nie przestępstwa być słuchanym spraw­iedli­wie i pub­licznie przez nieza­leżny i bezstronny sąd.